İyi sporcu olmak, iyi antrenör ya da yönetici olmaya yeter mi?
Can Kaan SAĞLAM
Spor dünyasında yıllardır tekrar eden bir beklenti vardır: Sahada büyük başarılar elde etmiş bir sporcu, kariyerini noktaladığında iyi bir antrenör ya da başarılı bir yönetici olur. İlk bakışta bu düşünce oldukça mantıklı görünür. Yıllarca profesyonel seviyede mücadele etmiş, baskıyı yaşamış, soyunma odasını tanımış, kazanmanın ve kaybetmenin ne demek olduğunu bilen bir insanın sporun yönetim tarafında da başarılı olması beklenir.
Ancak gerçekte bize bunun her zaman böyle olmadığını gösteriyor.
Çünkü iyi sporcu olmak ile iyi antrenör olmak aynı şey değildir. İyi yönetici olmak ise bambaşka bir uzmanlık alanıdır.
Üst düzey bir sporcu çoğu zaman bedenini,zihnini ve kendi performansını yönetme konusunda ustadır. Ne zaman hızlanacağını, ne zaman dinleneceğini, baskı altında nasıl tepki vereceğini bilir. Fakat antrenörlükte mesele artık “kendini yönetmek” değildir. Birbirinden farklı karakterlere, yeteneklere, yaş gruplarına ve psikolojiye sahip insanları yönetmek gerekir.
İşte asıl kırılma noktası burada başlar.
Çok yetenekli bir sporcu, yıllarca bazı hareketleri doğal biçimde yapmış olabilir. Oyunu diğerlerinden daha hızlı okumuş, rakibin hamlesini sezmiş, doğru kararı saniyeler içinde vermiştir. Fakat bir şeyi iyi yapmak ile o şeyin nasıl yapıldığını başkasına öğretebilmek arasında büyük bir fark vardır.
Bir sporcu “Ben bunu yapabiliyorum” diyebilir.
Bir antrenör ise “Sana bunu nasıl yaptırabilirim?” sorusuna cevap vermek zorundadır.
Bu iki cümle arasındaki mesafe bazen yıllarca süren bir eğitim ve deneyim gerektirir.
Özellikle çok başarılı sporcularda başka bir sorun daha ortaya çıkabilir: Kendisi için kolay olanı, başkaları için de kolay sanmak.
Sahada oyunu çok hızlı gören eski bir yıldız, genç bir sporcunun aynı pozisyonu neden okuyamadığını anlamakta zorlanabilir. Yıllarca yüksek disiplinle çalışan biri, başka bir oyuncunun motivasyon problemini “isteksizlik” olarak değerlendirebilir. Fiziksel olarak üstün özelliklere sahip bir sporcu, aynı kapasiteye sahip olmayan oyuncuların yaşadığı zorlukları yeterince kavrayamayabilir.
Oysa iyi antrenörlük yalnızca bilgi aktarmak değildir. Sabırdır. İletişimdir. Gözlemdir. Empatidir. Bazen aynı şeyi on farklı sporcuya on farklı şekilde anlatabilme becerisidir.
İyi bir antrenör, kendisinin nasıl öğrendiğini değil, karşısındaki sporcunun nasıl öğrendiğini anlamaya çalışır.
Yöneticilik tarafında ise işler daha da farklıdır.
Bir kulübü, federasyonu ya da spor organizasyonunu yönetmek; sahadaki başarı geçmişinden çok daha fazlasını gerektirir. Bütçe yönetimi, kriz iletişimi, insan kaynakları, sponsorluk ilişkileri, altyapı planlaması, kurumsal yapı, medya yönetimi ve uzun vadeli strateji bunlardan yalnızca birkaçıdır.
Yıllarca büyük maçlarda oynamış olmak, kurumsal yerde çalışmış bir bütçeyi doğru yönetmeyi otomatik olarak öğretmez.
Şampiyonluklar yaşamış olmak, doğru personeli seçme becerisini garanti etmez.
Soyunma odasında lider olmak, kurumsal bir yapıyı yönetebilmek anlamına gelmez.
Belki de spor dünyasının en büyük hatalarından biri burada yapılıyor. Geçmişteki sportif başarı, gelecekteki yöneticilik veya antrenörlük başarısının teminatı gibi görülüyor. Oysa geçmiş başarı yalnızca önemli bir avantajdır; yeterlilik belgesi değildir.
Madalyalar, kupalar ve şampiyonluklar insana büyük bir tecrübe kazandırır. Fakat yeni bir görev başladığında yeni bir öğrenme süreci de başlamalıdır.
Eski bir sporcu antrenör olacaksa eğitim almalıdır. İletişim öğrenmelidir. Spor psikolojisini anlamalıdır. Yeni neslin değişen yapısını takip etmelidir. Teknolojiyi, veri analizini ve modern antrenman yöntemlerini bilmelidir.
Yönetici olacaksa finansı, organizasyonu, kurumsal iletişimi ve stratejik planlamayı öğrenmelidir.
Çünkü sporculuk kariyeri bittiğinde insanın geçmişteki unvanları yeni görevinde ona yalnızca bir başlangıç avantajı sağlar. Gerisini yine çalışarak kazanması gerekir.
Bir başka önemli mesele de EGODUR.
Yıllarca alkışlanan, merkeze konulan ve başarılarıyla tanınan bir sporcunun, kariyer sonrasında farklı bir role geçmesi her zaman kolay değildir. Antrenörlükte artık sahne oyuncularındır. Yöneticilikte ise çoğu başarı perde arkasında gerçekleşir. İyi bir yönetici bazen görünmez olmayı, iyi bir antrenör ise oyuncusunun kendisinden daha fazla konuşulmasını kabul etmek zorundadır.
Herkes bu dönüşümü gerçekleştiremez.
Belki de bu yüzden bazı büyük sporcular, büyük antrenörlere dönüşemez. Bazıları da yönetici koltuğunda beklenen başarıyı gösteremez.
Çünkü başarıyı yaşamak başka, başarı ortamı oluşturmak başkadır.
İyi sporcu kendi performansını yükseltir.
İyi antrenör başkasının performansını yükseltir.
İyi yönetici ise insanların başarılı olabileceği sistemi kurar.
Üçü de sporun içindedir ama üçü de farklı yetenekler ister.
Bu nedenle spor dünyasında artık şu düşünceyi sorgulamak gerekiyor: “Çok iyi sporcuydu, mutlaka iyi antrenör ya da yönetici olur.”
Hayır, mutlaka olmaz.
Ama doğru eğitimle, öğrenmeye açık bir zihinle, egodan uzak bir yaklaşımla ve yeni görevine gerçekten hazırlanarak olabilir.
Çünkü sahadaki büyük başarı, yeni kariyer için güçlü bir referanstır.
Fakat tek başına yeterli değildir.
Belki de sporun en zor gerçeği tam olarak budur:
İyi sporcu olmak yetenek ister. İyi antrenör olmak insanı anlamayı, iyi yönetici olmak ise sistemi kurmayı gerektirir.
