Bu yazının yazıldığı tarih itibari ile Rusya ve Ukrayna arasındaki savaşın onuncu günündeyiz.
Bu savaşa nasıl gelindi sorusuna gelin beraberce tarihsel süreci ile irdelemeye çalışalım.
Rusya ile Ukrayna arasındaki krizin kökleri ortaçağa kadar uzanıyor. Her iki devletin kökeni Kiev Knezliği adlı Doğu Slav devletine dayanıyor. Bu devlet Moğol istilası sonucu 13. yüzyılda tarih oluyor. Bunun devamında farklı dile ve kültüre sahip iki ulus olarak yollarına devam ediyorlar. Rusya, kendi devletini kurma başarısı gösterirken Ukraynalılar devletleşme başarısını gösteremediler. Bunun sonucunda 17. yüzyılda Rus İmparatorluğunun bir parçası haline geldiler.
1917’de gerçekleşen Bolşevik Devrimi sonucu yeni kurulan Sovyet Rusya tarafından tekrar fethedildiler.
8 Aralık 1991’de Yeltsin’li Rusya, Ukrayna ve Belarus liderleri Bağımsız Devletler Topluluğunu kurdu. Gorbaçov’un 25 Aralık’ta son SSCB Başkanı olarak istifası sonucunda SSCB Devleti de tarih oldu.
Yeni kurulan BDT eski kardeş cumhuriyetleri elinde tutmak adına farklı yöntemler denedi. Ancak Belarus ittifak yanlısı olurken, Ukrayna yüzünü Batıya çevirdi.
Çeçenistan Savaşı nedeniyle zorda kalan Moskova, Ukrayna’nın batıya dönme çabasını önemsememesinden dolayı kriz olarak görmedi. 1997’de imzalanan antlaşma ile Kırım yarımadası dahil Ukrayna’nın sınırlarını tanıdı.
Rusya’da Putin’in Devlet Başkanı seçilmesi ile beraber ilişkiler farklı bir boyuta taşındı.
2004’te yapılan Ukrayna seçimlerinde Moskova Yanukoviç’i Batı ise Yuşçenko’yu destekledi. Yanukoviç seçimi kazanmasına rağmen tarihe ‘’Turuncu Devrim’’ olarak geçen halk ayaklanması sonucunda seçimi kaybeden Yuşçenko Devlet Başkanlığı koltuğuna oturdu. Rusya ile Ukrayna arasında kriz artmaya başladı.
2008 yılında ABD Başkanı Bush, Ukrayna ve Gürcistan’ı NATO üyesi olmaları yönünde yaptığı plan, Almanya ve Fransa tarafından engellendi. Buna rağmen NATO zirvesinde Bush, iki ülkeye tarih belirtmeden üyelik sözü verdi.
2013 yılında Ukrayna, AB Ortaklık Anlaşmasını hedeflerken Moskova’nın büyük bir ekonomik baskısına uğradı. Yanukoviç imza aşamasında anlaşmayı askıya aldı. Muhalefetin büyük protestosu sonucunda 2014 yılında Moskova’ya kaçmak zorunda kaldı.
Bu boşluktan faydalanan Moskova Mart 2014’te Kırım’ı ilhak etti. Bölge Yönetiminin başına Moskova yanlısı yönetimi getirdi.
Bu durum ilan edilmemiş bir savaşın başlangıcı oldu. Devamında bölgede Ukrayna ile yerel güçler arasında süren çatışmalar Ukrayna birliklerinin yenilgisinden sonra Eylül 2014'te Minsk'te imzalanan ateşkesle sona erdi.
2015’te Rus yanlı yönetim güçleri ile Ukrayna güçleri arasında Donbas ve çevresinde mevzi savaşları devam etti. Ukrayna’nın ikinci yenilgisi sonrasında Batılı ülkelerin arabuluculuğu ile Minsk-2 Anlaşması imzalandı. Ancak Ukrayna’nın bu anlaşmayı uygulamaması nedeniyle barış yine de gerçekleşemedi.
Putin’in ABD’den Ukrayna’nın NA-TO’ya alınmaması ve silah yardımı yapılmaması talebi, NATO’dan olumlu görüş gelmemesi sonucunda bugünlere gelindi.
Bu savaşa nasıl gelindi sorusuna gelin beraberce tarihsel süreci ile irdelemeye çalışalım.
Rusya ile Ukrayna arasındaki krizin kökleri ortaçağa kadar uzanıyor. Her iki devletin kökeni Kiev Knezliği adlı Doğu Slav devletine dayanıyor. Bu devlet Moğol istilası sonucu 13. yüzyılda tarih oluyor. Bunun devamında farklı dile ve kültüre sahip iki ulus olarak yollarına devam ediyorlar. Rusya, kendi devletini kurma başarısı gösterirken Ukraynalılar devletleşme başarısını gösteremediler. Bunun sonucunda 17. yüzyılda Rus İmparatorluğunun bir parçası haline geldiler.
1917’de gerçekleşen Bolşevik Devrimi sonucu yeni kurulan Sovyet Rusya tarafından tekrar fethedildiler.
8 Aralık 1991’de Yeltsin’li Rusya, Ukrayna ve Belarus liderleri Bağımsız Devletler Topluluğunu kurdu. Gorbaçov’un 25 Aralık’ta son SSCB Başkanı olarak istifası sonucunda SSCB Devleti de tarih oldu.
Yeni kurulan BDT eski kardeş cumhuriyetleri elinde tutmak adına farklı yöntemler denedi. Ancak Belarus ittifak yanlısı olurken, Ukrayna yüzünü Batıya çevirdi.
Çeçenistan Savaşı nedeniyle zorda kalan Moskova, Ukrayna’nın batıya dönme çabasını önemsememesinden dolayı kriz olarak görmedi. 1997’de imzalanan antlaşma ile Kırım yarımadası dahil Ukrayna’nın sınırlarını tanıdı.
Rusya’da Putin’in Devlet Başkanı seçilmesi ile beraber ilişkiler farklı bir boyuta taşındı.
2004’te yapılan Ukrayna seçimlerinde Moskova Yanukoviç’i Batı ise Yuşçenko’yu destekledi. Yanukoviç seçimi kazanmasına rağmen tarihe ‘’Turuncu Devrim’’ olarak geçen halk ayaklanması sonucunda seçimi kaybeden Yuşçenko Devlet Başkanlığı koltuğuna oturdu. Rusya ile Ukrayna arasında kriz artmaya başladı.
2008 yılında ABD Başkanı Bush, Ukrayna ve Gürcistan’ı NATO üyesi olmaları yönünde yaptığı plan, Almanya ve Fransa tarafından engellendi. Buna rağmen NATO zirvesinde Bush, iki ülkeye tarih belirtmeden üyelik sözü verdi.
2013 yılında Ukrayna, AB Ortaklık Anlaşmasını hedeflerken Moskova’nın büyük bir ekonomik baskısına uğradı. Yanukoviç imza aşamasında anlaşmayı askıya aldı. Muhalefetin büyük protestosu sonucunda 2014 yılında Moskova’ya kaçmak zorunda kaldı.
Bu boşluktan faydalanan Moskova Mart 2014’te Kırım’ı ilhak etti. Bölge Yönetiminin başına Moskova yanlısı yönetimi getirdi.
Bu durum ilan edilmemiş bir savaşın başlangıcı oldu. Devamında bölgede Ukrayna ile yerel güçler arasında süren çatışmalar Ukrayna birliklerinin yenilgisinden sonra Eylül 2014'te Minsk'te imzalanan ateşkesle sona erdi.
2015’te Rus yanlı yönetim güçleri ile Ukrayna güçleri arasında Donbas ve çevresinde mevzi savaşları devam etti. Ukrayna’nın ikinci yenilgisi sonrasında Batılı ülkelerin arabuluculuğu ile Minsk-2 Anlaşması imzalandı. Ancak Ukrayna’nın bu anlaşmayı uygulamaması nedeniyle barış yine de gerçekleşemedi.
Putin’in ABD’den Ukrayna’nın NA-TO’ya alınmaması ve silah yardımı yapılmaması talebi, NATO’dan olumlu görüş gelmemesi sonucunda bugünlere gelindi.
Etiketler:
