Gülüş Tasarımının Ömrü Ne Kadardır?
Gülüş tasarımı yaptıran ya da yaptırmayı düşünen hastalarımın sıkça sorduğu bazı sorular var: "Hocam bunlar kaç yıl gider?", "Ömürlük mü?", "10 yıl sonra hepsini yeniden mi yaptıracağım" gibi. Açıkçası bu soruların net ve standart cevapları yok. Yapılan her tedavinin ömrünü uzatmanın elbette yolları var. Ancak nihayetinde herkesin yeme içme alışkanlıkları, çiğneme şekilleri, çene kaslarının gücü, ağız hijyenlerine özen gösterme seviyeleri, ağız sağlığını etkileyen bir takım kronik hastalıklara sahip olup olmamaları, zararlı alışkanlıkları olup olmama durumları hep farklı farklı.
Bir de tabii yapılan işlemin cinsi var. Kimi hastada sadece beyazlatma yapıyoruz, kiminde estetik dolgu, kiminde lamina, kiminde zirkonyum kron. Bunların hepsi aynı malzeme değil, dolayısıyla aynı ömrü de beklememek gerekiyor. Lamina ve zirkonyum gibi restorasyonlar iyi planlanıp doğru uygulandığında uzun yıllar sorunsuz gidebiliyor. Hastalarıma sıkça şunu söylüyorum: işin ömrünü sadece malzemenin kalitesi belirlemiyor. Altındaki dişin durumu, kapanış, diş etinin sağlığı, ağız bakımı en az malzeme kadar belirleyici. Porselen veya zirkonyumun kendisi çürümez, bunu biliyoruz; ama onun altında hâlâ sizin kendi dişiniz duruyor. Bakım iyi değilse kenarlarda çürük başlayabilir, diş eti zamanla geri çekilebilir. Bu yüzden "Kaplama yaptırdım, artık o dişe bir şey olmaz" diye düşünmek büyük bir yanılgı. Tam tersine, yapılan işi uzun yıllar kullanmak istiyorsak, ona kendi dişimiz gibi özenli bakmamız gerekiyor.
Bir de diş sıkma meselesi var. Hasta çoğu zaman "Ben sıkmıyorum hocam" diyor ama muayenede dişlerdeki aşınmadan ya da çene kaslarından bunu rahatlıkla görebiliyoruz. Özellikle geceleri, kişi hiç farkında olmadan, o kuvvet hem kendi dişine hem restorasyona biniyor. Böyle bir durum varsa bunu tedavinin en başında konuşuyoruz ve gerekirse koruyucu bir gece plağı öneriyoruz — bu da hastayla birlikte karar verdiğimiz bir konu.
Peki üzerinden 10-15 yıl geçmiş, lamina ya da kron hâlâ sapasağlam duruyor diye illa değiştirilmesi mi gerekir? Hayır, bence hiç gerekmiyor. Diş sağlıklıysa, kenarlarda problem yoksa, altında çürük oluşmamışsa, diş eti düzgünse ve hasta memnunsa, sadece takvimde belli bir yıl geçti diye sağlam bir işi söküp yeniden yapmanın bize göre bir anlamı yok. Tabii bunun tersi de olabiliyor; bazen çok daha erken bir müdahale gerekebiliyor, çünkü ağız durağan bir yer değil, yaşayan ve değişen bir ortam. Diş etleri değişebilir, dişler aşınabilir, kapanış zamanla kayabilir. Bu yüzden bence asıl soru "kaç yıl oldu" değil, "şu an sağlıklı mı" olmalı.
Beyazlatma ve estetik dolgularda tablo biraz farklı. Beyazlatmanın etkisi zamanla azalır; estetik dolgu da yıllar içinde renklenebilir, aşınabilir, bazen sadece yeniden parlatmak bile yeterli olur. Her işlemin kendi yaşlanma hızı var, hepsini aynı kefeye koyamayız. Ben hastalarıma şunu söylüyorum: Gülüş tasarımı bir kez yapılıp unutulacak bir iş değil. Kendi doğal dişlerimiz nasıl düzenli bakım istiyorsa, yaptığımız estetik işlemler de aynısını istiyor. İyi planlanmış bir tedavi, özenli bir uygulama ve sürdürülen bakım bir araya geldiğinde, ortaya çıkan iş yıllarca "hâlâ ilk günkü gibi duruyor" dedirtebiliyor.
O yüzden "Gülüş tasarımının ömrü kaç yıl?" sorusuna belki en doğru cevap şu: Bunun bir son kullanma tarihi yok, ömrünü uzatan asıl şey bizim ve hastanın birlikte gösterdiği özen.
Gelecek yazımda gülüş tasarımı düşünenlerin sık sorduğu bir başka soruya değineceğim: Gülüş tasarımı herkese yapılabilir mi?
Kalın sağlıcakla.
