Kayıt dışı freelance çalışanlar: Artık takibimizdesiniz!
Eda Yıldız KARADAĞ
Berberlik, kuaförlük ve güzellik sektörü; yalnızca makasın, fırçanın ya da yeteneğin konuştuğu bir alan değildir. Bu meslek aynı zamanda sorumluluk, emek, vergi, istihdam, hijyen, iş yeri disiplini ve en önemlisi meslek ahlakı demektir.
Bugün dükkânının kepengini her sabah açan kayıtlı esnafımız; kirasını, vergisini, sigortasını, stopajını, elektrik ve su giderlerini, çalışanlarının maaşlarını, meslek odası yükümlülüklerini ve daha birçok gideri karşılayarak ayakta kalmaya çalışıyor. Üstelik bütün bunları yaparken müşterisine karşı da hukuki ve mesleki sorumluluk taşıyor.
İşte tam da bu nedenle kayıtlı esnafımızın emeği benim için son derece kıymetlidir.
Kepengini açan, vergisini ödeyen, istihdam sağlayan, kurallara uyan ve mesleğine sahip çıkan her esnafımız başımızın tacıdır. Ancak sektörümüzde giderek yaygınlaşan bir başka çalışma biçimini de artık açıkça konuşmak zorundayız: Kayıt dışı şekilde “freelance” adı altında hizmet sunanlar.
Freelance çalışma, en basit ifadeyle bir işletmeye sürekli çalışan olarak bağlı olmadan, kişinin kendi adına ve müşterilere hizmet vermesidir. Berber, kuaför ve güzellik sektöründe ise bu kavram; bir salona bağlı olmadan müşterinin evinde, otelde, organizasyon alanında veya farklı salonlarda saç, makyaj, bakım gibi hizmetler sunulması şeklinde karşımıza çıkmaktadır. Sektör içinde kaba tabirle bu kişilere “çantacı” söylemini kullanıyoruz.
Burada altını çizdiğimiz sorun freelance çalışma modelinin kendisi değil, bu faaliyetlerin gerekli vergi, kayıt, belge ve diğer yasal yükümlülükler yerine getirilmeden yürütülmesi ve böylece kayıtlı esnaf karşısında maliyet avantajı elde edilerek haksız rekabet oluşturulmasıdır.
Freelance çalışma kavramına değil; gerekli yasal yükümlülükler yerine getirilmeden, kayıtlı işletmelerle aynı pazarda hizmet verilmesine itiraz ediyoruz.
Bir tarafta iş yeri açma ve çalışma ruhsatından vergi yükümlülüklerine kadar sorumluluklarını yerine getiren esnaf, diğer tarafta aynı hizmeti işletme maliyetlerini üstlenmeden sunan kişiler varsa burada adil rekabetten söz edemeyiz.
Bu durum yalnızca ekonomik açıdan haksız rekabet yaratmıyor; kanaatimce meslek ahlakı açısından da ciddi bir sorun oluşturuyor. Çünkü bir meslektaşımız bütün sorumluluklarını yerine getirirken diğerinin bu yükümlülüklerden kaçınarak fiyat avantajı elde etmesi, alın terine karşı adaletsizliktir. Kul hakkı ve hakka riayet hassasiyetiyle baktığımızda da başkasının emeğinin ve ekmeğinin karşısında haksız avantaj sağlamanın vicdani boyutunu görmezden gelemeyiz.
Bu konunun takipçisiyim.
Sektörümüzde kayıt dışı/freelance çalıştığını değerlendirdiğimiz yaklaşık 300 kişiyle ilgili tespit ve veri çalışması gerçekleştirdik. Bu konuda kapsamlı bir dosya hazırlıyorum. Amacımız kimseyi hedef göstermek değil; kayıtlı esnafımızın hakkını korumak, kayıt dışılığı azaltmak ve herkesin aynı kurallar çerçevesinde rekabet ettiği bir sektör düzenini savunmaktır.
Buradan çağrım nettir:
Mesleğini yap, emeğini ortaya koy, kazan; ancak kayıtlı ol, sorumluluğunu yerine getir ve meslektaşının hakkına saygı duy.
Çünkü biz, kurallara uyan esnafımızın “Ben neden bütün yükümlülüklerimi yerine getiriyorum?” diye sorguladığı değil; “İyi ki kayıtlı esnafım, emeğimin ve hakkımın arkasında duran bir meslek kuruluşum var.” diyebildiği bir düzen istiyoruz.
Kepengini namusuyla açan, vergisini ödeyen, istihdam sağlayan ve mesleğine sahip çıkan esnafımızın emeğini değersizleştiren hiçbir haksız rekabetin karşısında sessiz kalmayacağız.
Kayıtlı esnaf yalnız değildir.
Emeğinin de ekmeğinin de hakkının da takipçisiyiz.
