Panik Atak

Panik Atak nedir? Tedavisi mümkün mü? İlaçlar bağımlılık yapar mı? Terapiler işe yarar mı?

* Yapılan araştırmalarda dünyada pandemi ile birlikte özellikle ruhsal bozukluklarda artış gözlenmiştir. Eve kapanmalar, sosyal ortamlara girememe ve toplu etkinliklerin pandemi tedbirleri çerçevesinde kısıtlanması ruh sağlığımızı olumsuz yönde etkilemiştir. Salgınla birlikte daha önce psikiyatrik belirtilerle ile tanışmayan bireylerde anksiyete ve depresyon ile tanışma ya da daha önce bu tanılara sahip olan kişilerde belirtilerin artması görülmüştür. Özellikle anksiyete olarak tanımlanan korku benzeri durum yaşayan çoğu kişi bu durumu normalleştirmeye çaba sarf etse de bireyin işlevselliğinde düşüş yarattığında bir psikiyatrist tarafından değerlendirilmesi gerekir. Diğer psikiyatrik bozukluklarda da olabilen panik atak beklenmedik zamanlarda gelen ölüm korkusu, kontrolünü yitirme korkusu, kendine yabancılaşma, gerçekdışı hissetme, çarpıntı, terleme, titreme, boğulma hissi, daralma, göğüste sıkışma veya ağrı, bulantı, karın ağrısı, kusma, baş dönemsi, sersemlik, düşecek veya bayılacak gibi olma, uyuşma, karıncalanma, üşüme, sıcak-soğuk basmaları, sık idrara çıkma, kan basıncı yükselmesi gibi fiziksel belirtileri de içerebilen bir tablodur. Bu atak özellikle beklenmedik zamanda gelmesi ve çok yüksek şiddette oluşup; 5-10 dakikada yatışan bir durumdur. Kişiler genelde kalp krizi geçirdiklerini düşünerek acil servise başvurur. En büyük korkuları bu atak sırasında ölecek, inme inecek veya delirecek olmadır. Bu atak her durumda, her yerde hatta uykuda bile gelebilir. Panik nöbet geleceğine dair duyulan korkuya beklenti anksiyetesi denir. Panik atak gelmesine dair kaygılı olan kişiler genelde güvendikleri kişilerle birlikte dışarı çıkar veya kullanınca rahatladığı ilaçları yanına alırlar. Bu davranışlar güvenlik tedbiri olarak tanımlanırken; bireyler panik atak yaşayabileceği ortamlara girmezlerse kaçınma davranışından söz edilir. Yineleyen beklenmedik panik nöbetlerle karakterize en az 1 ay süren beklenti kaygısı ve kaçınma davranışları da bulunuyorsa panik bozukluktan söz edilir. Panik bozuklukta beklenti kaygısı ve fobik kaçınma bulunur. İlk panik atakların çoğunda yakın zamanda bireyi etkileyen bir stresör bulunur. Genelde aileden birinin vefatı, ayrılık, maddi kayıp gibi sebeplerle tetiklenebilir. Ancak sonraki panik atakların geliş zamanı herhangi bir dış tehlike yokken olduğu gibi bilinen, kesitirilebilen durumlarla sınırlı değildir.
Panik bozukluk tanısı düşünüldüğünde özellikle vücuttaki otonomik belirtileri tetikleyen fiziksel durumlardan da ayırt edilmesi gerekir. Feokromasitoma, hipertroidi, mitral kapak prolapsusu, paroksismal atrial taşikardi gibi çarpıntı ile seyreden durumlar göz önünde bulundurulmalıdır. Öte yandan yaygın anksiyete bozukluğu ve fobik bozukluklardai paranoid psikoz ve şizofreni gibi ruhsal bozukluklarda da panik ataklar gelişebildiği unutulmamalıdır. Panik bozukluk bazen depresyon, obsesif kompulsif bozukluk ve bipolar duygudurum bozukluğu gibi ruhsal bozukluklarla birlikte bulunabilir.

Peki tedavisi mümkün mü?
Tedavide hem psikoterapi hem de psikofarmakolojik ajanlar ayrı ayrı veya birlikte uygulanabilir. Psikoterapi, düşünce, duygu ve davranışları konuşma yolu ile etkileyerek ilaç tedavisi gibi beyin üzerinde değişiklikler yaparak iyileştirme - değiştirme meydana getiren uygulamalardır. Psikoterapi olarak bilişsel davranışçı terapi, davranışçı terapiler, destekleyici ve psikoanalitik psikoterapiler uygulanabilir. Psikofarmakolojik ajanalar olarak antidepresan ve anksiyete giderici tedaviler öne çıkmaktadır. Antidepresan tedavisi herhangi bir bağımlılık durumu yapmaz. Anksiyete giderici ilaçlar da hekim kontrolünde kısa süreli kullanıldığında bağımlılık riski bulunmaz.
Öncelikle kişilerde psikolojik sorunlar bulunuyorsa önce bir psikiyatrist tarafından muayene edilerek herhangi bir bozukluk varsa tanısı konmalı ve gereken tedavi protokolü uygulanmalıdır. Hekim psikoterapi için klinik psikoloğa yönlendirebilir veya kendisi de uygulayabilir. Kişinin işlevselliğini tekrar normale getirmek ve nüksü engellemek amacıyla terapi ile ilaç tedavisinin birlikte uygulanması daha umut vaadetmektedir.
Panik ataklar sizi de etkiliyorsa öncelikle psikiyatrist muayenesi gerekir. Ruh ve beden sağlığı bir bütündür. Ruh sağlığınızı görmezden gelmeyin.

Uzm. Dr. Derya Adalı Aker
Bayrampaşa Kolan Hospital
Pskiyatri Bölümü