DÜNYA KANSER GÜNÜ

Kanser, vücuttaki hücrelerin kontrolsüz şekilde çoğalmasıyla ortaya çıkan hastalıktır. Normal hücreler belli bir düzen içinde bölünürken, kanser hücreleri bu düzeni kaybeder ve anormal bir şekilde büyür. Bu anormal hücreler zamanla tümör oluşturabilir; bazı tümörler iyi huylu (kanser olmayan), bazıları ise kötü huylu (kanser) olabilir.
Kanser; doku ve organlarda yayılarak fonksiyon bozukluklarına sebep olabilir, vücudun diğer bölgelerine (metastaz) yayılabilir ve yaşamı tehdit edebilir. Erken evrede tedavi edilen kanserlerde tedavi başarı oranı çok daha yüksektir.
Kanser, dünya genelinde sebebi bilinen ölümler arasında kalp ve damar hastalıklarından sonra ikinci sırada yer alır. Bu durum, kanserin ne kadar yaygın ve ölümcül bir sağlık sorunu olduğunu gösterir.

Önemli bir halk sağlığı sorunu olan kanser;
• Yüksek ölüm oranı ve sosyal etki (ailede ve toplumda yaygın kayıplar),
• Yüksek tedavi maliyetleri ve sağlık sistemine ekonomik yük,
• Erken tanı konulmadığında tedavi şansının düşük olması,
• Kaliteli yaşam süresinde azalmaya yol açması,
• Yüksek kamu sağlık harcamaları gerektirmesi nedeniyle de halk sağlığı açısından önemlidir.

Kanserden korunmak için aşağıdaki risk faktörlerinden kaçınılması önerilmektedir:
• Tütün ve tütün ürünleri kullanımı (sigara ve dumansız tütün ürünleri dahil)
• Fazla kilolu veya Obez olmak
• Yetersiz meyve ve sebze tüketimi ile sağlıksız beslenme
• Fiziksel aktivite eksikliği
• Alkol kullanımı
• Hepatit, HPV, HIV vb. gibi kanserojen enfeksiyonlar
• İyonlaştırıcı ve ultraviyole radyasyona maruziyet
• Kentsel hava kirliliği ve katı yakıt kullanımına bağlı iç mekan hava kirliliği
• Mesleki kanserojenlere maruziyet

Tütün kullanımı, kansere bağlı ölümlerin yaklaşık %22’sinden sorumlu olup kanser gelişimi açısından en önemli risk faktörüdür. Akciğer kanserinin yanı sıra yemek borusu, mesane, böbrek, pankreas, mide ve rahim ağzı kanserleri ile de ilişkilidir. Hangi yaşta olursa olsun tütün kullanımının bırakılması, yaşam kalitesi ve yaşam süresi üzerinde anlamlı olumlu etkiler sağlamaktadır.
Obezite, kanser gelişimine neden olmasının yanı sıra tedaviye yanıtın azalmasına, hastalık seyrinin kötüleşmesine ve ölüm oranlarının artmasına yol açabilmektedir. Sağlıklı kilonun korunması ve düzenli fiziksel aktivite; başta bağırsak, meme, rahim, yumurtalık, pankreas, yemek borusu, böbrek, karaciğer ve safra kesesi kanserleri olmak üzere birçok kanser türünün riskini azaltmaktadır.
Alkol tüketimi, sindirim ve boşaltım sistemi kanserleriyle ilişkilidir ve bireysel farkındalık ile büyük ölçüde önlenebilir bir risk faktörüdür.
Dünya genelinde en sık görülen kanser türü olan cilt kanserine karşı; güneşten koruyucu önlemler alınması, zararlı saatlerde doğrudan güneş ışığından kaçınılması ve koruyucu giysiler kullanılması ile risk önemli ölçüde azaltılabilmektedir.
Ayrıca, kanserojen maddelere maruziyet riski bulunan meslek gruplarında çalışan bireylerin, iş sağlığı ve güvenliği açısında alınması gereken önlemlere dikkat etmesi korunmada önemli bir stratejidir.
Kansere yol açtığı kanıtlanmış risk faktörlerinin farkında olunması, bireysel ve toplumsal düzeyde koruyucu önlemlerin kararlılıkla uygulanması sayesinde, gelecekte daha büyük bir toplumsal yük oluşturması beklenen kanserle mücadelede önemli kazanımlar elde edileceği açıktır.
Kanser türlerinin her birinin kendine özgü nedeni, risk faktörleri ve tanı-tedavi yaklaşımları bulunmaktadır. Bu nedenle erken tanı ve tarama stratejileri kanser türlerine göre değişiklik göstermektedir.
Ülkemizde Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) önerileriyle özellikle sık görülen, en çok ölüme yol açan ve/veya erken teşhis ile tedavi edilebilen, önlenebilen (meme, kalın bağırsak ve rahim ağzı) kanserleri için toplumun kaynaklarına ve hastalık yüküne uygun olarak tarama programları yürütülmektedir.

*Tarama Yapılan Kanser Türleri ve Yaş Aralıkları*
1-)Meme Kanseri: 40-69 yaş (Kadın)  Mamografi 2 yılda bir
2-)Rahim Ağzı (Serviks) Kanseri: 30-65 yaş (Kadın)  HPV-DNA testi 5 yılda bir
3-)Kolorektal (Kalınbağırsak) Kanseri  50-70 yaş (kadın & erkek) Gaitada Gizli Kan Testi (GGK) 2 yılda bir

Bu taramalar ÜCRETSİZ olarak:
• Aile Sağlığı Merkezleri (ASM),
• Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri (KETEM),
• Sağlıklı Hayat Merkezleri (SHM),
• Mobil kanser tarama araçları (Mobil KETEM) aracılığıyla sağlanmaktadır.
Fırsatçı taramalar ise 2. ve 3. Basamak Sağlık Kuruluşlarımızda yapılmaktadır.

*4 Şubat Dünya Kanser Günü*; kanser konusunda toplumsal farkındalığı artırmayı, doğru bilgiyle eğitimi güçlendirmeyi ve hem bireyleri hem de dünya genelindeki hükümetleri harekete geçirmeyi hedefleyen küresel bir gündür. Bu özel gün, her yıl milyonlarca önlenebilir kanser kaynaklı vakanın ve ölümün azaltılmasına katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Dünya Kanser Günü güçlü bir etki yaratmayı, değişimi teşvik etmeyi ve farkındalığın uzun vadeli eylemlere dönüşmesini hedefleyen bir kampanyadır.

 Dünya Kanser Günü’nün temel amaçları;
• Kanser konusunda toplumsal farkındalığı artırmak
• Kanserle ilgili yanlış bilgi ve önyargıları azaltmak
• Önlenebilir kanser ölümlerinin önüne geçmek
• Kurumları ve bireyleri somut eyleme teşvik etmek
• Kanser kontrolünde eşit, erişilebilir ve sürdürülebilir hizmetleri desteklemek

4 Şubat Dünya Kanser Günü vesilesiyle; tüm halkımızı kanseri önlemeye yönelik adımlar atmaya davet ediyoruz. Aile Sağlığı Merkezlerine ve Sağlıklı Hayat Merkezlerine başvurarak; Sigara ve alkol kullanıyorsanız bırakmanız için destek alabilir, obeziteyi önlemek ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları kazanmak amacıyla beslenme danışmanlığı hizmetlerinden yararlanabilirsiniz.

Ayrıca ücretsiz kanser taramalarınızı yaptırmak üzere, Aile Sağlığı Merkezleri (ASM), Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri (KETEM), Sağlıklı Hayat Merkezleri (SHM) ve mobil kanser tarama araçlarımızda sizleri bekliyoruz.

Unutmayalım…!

“Kanserde erken teşhis hayat kurtarır”

Fotoğraflar