Bel fıtıkları ve tedavisi

Omurgamızda disk adı verilen kıkırdak yastıkçıklar olması gerektiği yerden çıkarak omuriliğe ve sinirlere baskı yapması durumu bel fıtığı olarak adlandırılır.

Omurgamız, vücudumuzun ağırlığını taşıyan kemiklerin ve arasında bulunan ve disk adı verilen kıkırdak yastıkçıkların dizilerek oluşturduğu bir bloktur. Bu yastıkçıkların herhangi bir nedenle olması gerektiği yerden çıkarak omuriliğe ve sinirlere baskı yapması durumu ise ‘disk hernisi’ yani bel fıtığı olarak adlandırılır.
Her insan hayatında bir ya da birkaç kez bel ağısı yaşayabilir. Her bel ağrısı bel fıtığı olduğu anlamına gelmemektedir. Çoğu bel ağrısı kas spazmı nedeni ile oluşur ve genellikle ilaç tedavisi düzelir. Ancak ağrının belirli bir tedavi sonunda geçmemesi, eşlik eden bacak ağrısı veya kuvvet kaybı, hissizlik ve nörolojik muayenede anormal bulguların olması radyolojik tetkik (sıklıkla Lomber MR) yapılmasını gerektirir. Bel fıtığı tanısı konan hastaların bile sadece % 5-10’u cerrahi tedavi gerektirmektedir. Hastanın nrolojik olarak bulgusu yoksa öncelikle ilaç ve fizik tedavi yöntemleri denenir. Ancak bu tedavilerden fayda görmeyen hastalarda cerrahi tedavi gündeme gelir.
Bel ağrılarında yapılacak tedavi ağrının nedenine ve hastalığın yerleşimine göre belirlenmelidir. Kas ve yumuşak dokuların aşırı gerilmesine veya ufak yaralanmalara bağlı olan bel ağrısında (Mekanik bel ağrısı) ağrı kesiciler, kas gevşeticiler ve kısa süreli yatak istirahati tek başına çoğu olguda yeterlidir. Bel fıtığına bağlı bel ağrısı varsa; sinirlere basıya bağlı bacaklarda güçsüzlük ve/veya istemli idrar ve gaita yapamama yakınmaları varsa cerrahi girişim mutlaka gereklidir. Kuvvet kaybı gibi nörolojik bulgular olmamasına rağmen, uzun süren ağrı nedeniyle hastaların yaşam kaliteleri etkileniyorsa ağrı tek başına ameliyat nedeni olabilir. Özellikle son zamanlarda yaygınlaşan ‘Ameliyatsız bel fıtığı tedavisi’ her hastaya uygulanabilen bir yöntem değildir. Ameliyat  yöntemi seçilirken her hasta ayrı ayrı değerlendirilmeli ve o hastaya uygun teknik seçilmelidir.
En sık uygulanan yöntem mikrocerrahi yöntem (mikrodiskektomi) denilen cerrahi tedavidir. Bu tedavide ameliyat cerrahi mikroskop eşliğinde yapılmaktadır. Mikrocerrahi ameliyat esnasında çok daha ayrıntılı ve güvenli bir görüş sağlanması dışında, küçük bir kesi ile yapılması, hastanın erken taburculuğu ve erken işe dönebilmesi gibi avantajlar da sağlamaktadır. 

BEL AĞRILARININ ÖNLENMESİ
Özellikle tekrarlayan bel ağrılarının önüne geçilmesi için hastanın fazla kilolarından kurtulması, varsa sigara içmeyi bırakması, bel, sırt ve karın kaslarına yönelik kas egzersizlerini düzenli ve sürekli yapması, uygunsuz duruş, oturma ve yatma pozisyonlarını düzeltmesi gerekmektedir. Eğer imkân varsa haftanın 3 günü yarım saat yüzme sporu yapması tavsiye edilir.

Dr. Öğr. Üyesi Nazlı Çakıcı
Bayrampaşa Kolan Hospital
Beyin ve Sinir Cerrahisi
(Nöroşirürji)