Ağız kanseri nedir?

Polident Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği’nden Dt. Enise Erva Aygör, “Ağız Kanseri” ile ilgili merak edilen tüm detayları gazetemize anlattı.

• Oral kavite, dudaklar ve yanaklar arasında kalan alandır. Dişeti, yanak, alt ve üst çene, ağız tabanı ile dudakları içerir. Çiğneme, tat alma, konuşma, solunum, emilim ve bağışıklık gibi birçok temel fonksiyon için önemlidir. Oral kavitenin hastalıkları mukoza lezyonları olarak karşımıza çıkabilir. Bu lezyonlar çeşitli mekanizmalar sonucunda ortaya çıkan enfeksiyon, ülser veya erozyon, kanser öncesi lezyonlar ve kanser şeklinde gözlenir.
Ağız mukozasındaki kanserleşebilecek lezyonların ve kanser lezyonlarının erken tanınması prognozları açısından çok önemlidir. Kanser lezyonlarının cinsiyet, yaş ve lokalizasyon bulguları benzerlikler göstermektedir.
Kanser, gelişmiş ülkelerde kalp hastalıklarından sonra gelen en yaygın ölüm nedenidir. Gelişmekte olan ülkeler arasında ise kalp hastalıkları ve diyareyi takip eden üçüncü ölüm nedenidir. Oral kavite kanserleri tüm kanserlerin yaklaşık % 3’ünü oluşturur ve dünya çapında her yıl 270.000 hastada görülür. Oral kanserler en sık orta yaş ve üstü bireylerde ortaya çıkar, ancak son yıllarda genç erişkinlerde de dikkat çekici sayıda belgelenmektedir. Epidemiyolojik ve klinikopatolojik açıdan oral kanserler üç gruba ayrılır.
Bunlar: Ağız boşluğunun kanserleri, dudak kanserleri ve boğazda ortaya çıkan kanserlerdir. Ağız içi ve boğazdaki tümörler erkeklerde kadınlardan daha yaygındır. Ancak, erkek-kadın oranındaki eşitsizlik son yarım yüzyılda daha az belirgin hale gelmiştir. Bunun olası sebebi, kadınlarda da tütün ve alkol gibi bilinen oral kanserojen madde kullanımının yaygınlaşmasıdır.
Ağız ve çevresinde birçok kanser türü gelişir. Skuamöz hücreli karsinom en sık görülen kanserdir ve bu tümörlerin % 90'ından fazlasını oluşturur. Ağız kanserleri için en yaygın bölge ağız boşluğundaki tüm vakaların yaklaşık yüzde 40'ını oluşturan dildir. Bu tümörler en sık dilin yan arka sınırında görülür.  Kanser tedavisindeki gelişmelere rağmen, kanser ve kanserleşebilecek lezyonların erken saptanamaması nedeniyle 5 yıllık sağ kalım oranı yaklaşık % 50'dir.  Bu sebeple ağız kanserinin özellikle kanserleşme döneminde, erken olarak saptanması çok önemlidir.
Toplumda oral kanserlerin erken tanısına yönelik kitle taraması yapılabilmesi için gerekli kriterler şimdilik karşılanmamaktadır, ancak, çoğu vakanın prekanseröz lezyon olarak adlandırılan kanserleşmeye meyilli, semptom göstermeyen klinik lezyonlardan sonra meydana geldiği işaret edilmektedir.
Ağız mukozasındaki prekanseröz ve kanseröz lezyonların oluşmasında etkin ve yardımcı faktörler fiziksel olarak: Güneş ışığı, yüksek ısı, dişle ilgili etkenler, kimyasal olarak: Sigara, alkol, esrar, A vitamini eksikliği; bakteri ve virüsler, genetik faktörler, baskılanmış bağışıklık sistemi ve diyet şeklinde sıralanabilir.
Birçok oral kanser erken safhada tamamen semptomsuz olabilir veya sadece küçük rahatsızlıklarla kendini gösterebilir. Bu sebeple ağız içinde on günden uzun süredir geçmeyen beyaz ya da kırmızı yamalar, ülserler, kabarık veya ağrılı alanlar, sert ve hareketsiz kitleler varsa mutlaka bir diş hekimine başvurmalısınız.